30.3 C
تهران
چهارشنبه, اردیبهشت ۲۲, ۱۴۰۰
بیژن فرهودی

آیا توافق نهایی هسته ای با ایران می‌تواند زمینه ساز حل دیگر مشکلات غرب با ایران باشد؟

در هفته‌ای که گذشت یکی از تالارهای مجلس عوام بریتانیا جلسه‌ای چند ساعته در مورد آینده مناسبات با ایران تشکیل شد که برگزارکننده آن سازمانی به نام مجمع آسیای جنوبی و خاورمیانه بود . این جلسه که حدود ۱۰۰ نفر با وابستگی‌های متفاوت از بخش خصوصی گرفته تا نمایندگان رسانه‌ها و سفارتخانه‌ها در لندن از جمله مدعوین آن بودند، چند سخنران داشت از جمله دو نماینده مجلس انگلیس به نام‌های سر نیک‌هاروی و پتریک مرسر، دکتر جک کراولی مشاور بیل کلینتون رییس جمهوری پیشین آمریکا و ایوان وولودین رییس دپارتمان امورخارجی سفارت روسیه در لندن. بیشتر حاضران در این نشست بریتانیایی بودند و تنها تعداد انگشت شماری از ایرانیان در سالن دیده می‌شدند.

سخنرانان در این جلسه طولانی همگی بر این باور بودند که توافقنامه ۲۴ نوامبر ۲۰۱۳ ژنو بین ایران و گروه پنج بعلاوه یک فرصت خوبی برای حل نهایی مساله هسته‌ای ایران فراهم آورده و در عین حال می‌توان مبتنی بر این توافق، روابط دیپلماتیک بین بریتانیا و ایران را پیش برد و آن را به سطح سفارت رساند.

یکی از نکاتی که در این جلسه بر آن تاکید شد نفوذ ایران در کشورهایی چون عراق سوریه و لبنان و بحشی از سزمین فلسطینی‌ها بود و اینکه باید با ایران براساس احترام متقابل در مورد مسایل منطقه‌ای گفتگو کرد.

برخی از حاضران با اشاره به کارنامه فاجعه‌بار جمهوری اسلامی‌در زمینه حقوق بشر از جمله اعدام‌های روزافزون، از سخنرانان سوال می‌کردند که چگونه غرب می‌تواند به این مساله همان توجهی را داشته باشد که به مساله هسته‌ای مبذول می‌دارد و چرا شرط بهبود مناسبات با ایران را بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران قرار نمی‌دهد. سر نیک‌هاروی نماینده مجلس عوام از حزب لیبرال دموکرات با تایید موارد جدی نقض حقوق انسانی در جمهوری اسلامی‌اظهار داشت، بخشی از یک گفت و شنود منطقی با ایران باید نگرانی‌های مربوط به حقوق بشر را در برگیرد و بعضی از این موارد وحشتناک نقض حقوق بشر باید زیر ذره‌بین گذاشته شود . اما با این نظر موافق نیستم که حل کامل مساله حقوق بشر در ایران باید پیش شرطی برای عادی‌ ساختن مناسبات با ایران و گفت و شنود با آن کشور باشد. ما با کشورهایی که کارنامه حقوق بشری بدی دارند گفتگو می‌کنیم و از کانال‌های دیپلماتیک که ایجاد می‌کنیم، برای پیگیری مسایل حقوق بشر استفاده می‌کنیم و مسلما در مورد ایران هم باید مانند جاهای دیگر این روش را در پیش گیریم.

در ادامه جلسه پرسش و پاسخ ، من به سر نیک یادآور شدم که لندن یک دهه پیش با ایران روابط کامل دیپلماتیک داشت و سر ریچارد دالتون و بعد از او هم دو دیپلمات دیگر سفیر بریتانیا در ایران بودند و حتی در این شرایط هم سفیر انگلیس در صورت اعتراض به هر مورد نقض حقوق بشر در ایران از سوی جمهوری اسلامی احضار و به دخالت در امور داخلی ایران متهم می‌شد و سرانجام مجبور بود که دنبال قضیه را نگیرد.

سر نیک با این نکته که توجه‌اش را به آن جلب کردم موافق بود اما گفت این دلیل نمی‌شود که با ایران رابطه کامل دیپلماتیک نداشته باشیم و دوباره به این موضوع اشاره کرد که بریتانیا با کشورهایی که کارنامه حقوق بشری بدتری از ایران دارند هم گفت و شنود دارد.

دو نماینده مجلس عوام در این جلسه به سابقه تاریخی مناسبات انگلیس با ایران پرداختند و به ویژه با ذکر کودتای ۲۸ مرداد گفتند که مردم عادی ایران بسیار به غربی‌ها بی‌اعتمادند.

باید گفت این طور که سیاستمداران انگلیسی صحبت می‌کنند، مخاطبان ممکن است تصور کنند که این بی‌اعتمادی به خاطر مداخلات منتسب به بریتانیا برای جلوگیری از پیشرفت و شکوفایی جمهوری اسلامی‌است! به پتریک مرسر نماینده مجلس عوام گفتم بریتانیا با بی اعتمادی دوگانه‌ای در ایران روبروست. از یک سو دولتمردان ایرانی لندن را به دخالت در امور داخلی ایران متهم می‌کنند و از سوی دیگر بسیاری از مردم عادی معتقدند که انگلیسی‌ها دست‌شان با آخوندها در یک کاسه است و همراه با آمریکا، انقلاب ۵۷ را سازماندهی کردند. جالب این است که برای هر دو نماینده مجلس انگلیس که قاعدتا باید با این گونه مسایل آشنا باشند، از این نظریه که بسیاری از مردم عادی ایران از جمله جوانانی که در شبکه‌های اجتماعی ابراز نظر می‌کنند، مدعی‌اند که لندن و واشنگتن به سرنگونی شاه کمک کردند و الان هم فقط برایشان عقد قراردادهای جذاب به قیمت نادیده گرفته شدن نقض حقوق بشر اهمیت دارد، اظهار بی‌اطلاعی کردند و با پوزخند آن را یک تئوری جدید خواندند!

درباره این پرسش که این وسط سیاست روسیه در قبال ایران چیست و آیا مسکو فکر می‌کند که نقض حقوق بشر در ایران را باید مد نظر قرار داد، ایوان وولودین دیپلمات روس ضمن اشاره به رابطه حسنه کرملین هم با دولت احمدی نژاد و هم با دولت حسن روحانی از اهمیت ایران به عنوان یک قدرت منطقه‌ای سخن گفت اما هشدار داد که تاکید بی مورد بر مساله حقوق بشر در حال حاضر هم ضربه‌ای بزرگ به مذاکرات هسته‌ای و هم آرمان حقوق بشر در ایران خواهد زد و خطر از هم پاشیدن توافق‌نامه نهایی را که در حال شکل گیریست دارد. اما به محض آنکه توافق نهایی اتمی‌حاصل شود و ایران به جامعه جهانی بپیوندد، مسلما هر کس حق دارد که مساله حقوق بشر ایران را مانند مساله مشابه در کشورهای دیگر چون اوکراین، روسیه، چین، امریکا و بریتانیا مطرح کند.

از این دیپلمات روس در مورد موضع روسیه در قبال مطرح شدن برنامه موشکی ایران در مذاکرات هسته‌ای سوال کردم. مساله ای که خانم شرمن معاون وزارت خارجه آمریکا می‌گوید روی میز قرار خواهد داشت ولی طرف ایرانی آن را یک مساله دفاعی می‌داند که ربطی به برنامه هسته‌ای ندارد . رییس بخش سیاست خارجی سفارت روسیه در لندن گفت در مورد مطرح کردن برنامه موشکی ایران در مذاکرات هسته‌ای، رایزنی‌هایی جریان دارد اما مسکو هنوز موضع خود را در این زمینه مشخص نساخته است.

سوال دیگرم از آقای ولودین در مورد مذاکرات ایران و روسیه در مورد مبادله نفت ایران با کالاهای ساخت روسیه بود که واشنگتن مخالف آن است و می‌گوید ناقض تحریم‌هاست . به گفته دیپلمات روس این گزارش‌ها که توافقی بین تهران و مسکو حاصل شده حقیقت ندارد اما وی در عین حال افزود، می‌توانم بگویم که با ایران در مورد افزایش تجارت در حال گفتگو هستیم.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا ولادیمیر پوتین برنامه‌ای برای سفر به ایران در آینده نزدیک دارد، گفت، این تحول خوبی خواهد بود اما فعلا برنامه‌ای برای چنین سفری در آینده نزدیک در دستور نیست.

لازم به یادآوریست، اگرچه توافق مقدماتی ژنو که برای اولین بار در یک دهه گذشته بخش‌هایی از برنامه هسته‌ای ایران را متوقف می‌کند و بخش‌هایی دیگر از آن را به عقب می‌برد با واکنش مثبت جامعه جهانی به طور کلی روبرو شده است، اما کشورهایی چون عربستان سعودی که از متحدان اصلی واشنگتن در منطقه محسوب می‌شود نسبت به نزدیکی احتمالی ایران و آمریکا نگران شده و بیم از آن دارد که واشنگتن دیگر آن حمایتی را که در گذشته از ریاض در برابر ایران به عمل می‌آورد از خودش نشان ندهد. در واقع این پرسش مطرح است که آیا در پرتو توافق‌نامه ژنو باید در انتظار نوعی تغییر جهت استراتژیک در پشتیبانی آمریکا از کشورها در منطقه بود؟ سر نیک‌هاروی در این مورد گفت: فکر نمی‌کنم که نزدیکی به یک کشور باید به قیمت مناسبات با کشور دیگری تمام شود. به نظر من دموکراسی‌های غربی کاملا از دینامیزم موجود بین سنی و شیعه آگاهند و نسبت به آن حساس‌اند و در نتیجه این غیر قابل تصور خواهد بود که غرب خودش را به یک طرف به قیمت جدایی از طرف دیگر نزدیک کند.

در این میان وزیر خارجه جمهوری اسلامی‌از پیشرفت مذاکرات خبر داده و ابراز امیدواری کرده که این ۷ کشور تا ۲۰ ژوییه که تاریخ انقضای توافق‌نامه مقدماتی است به توافق نهایی برسند . سخنرانان در این سمینار معتقد بودند که با حصول توافق نهایی راه مذاکره بین ایران و آمریکا برای حل بقیه مسایل مورد اختلاف هموار خواهد شد.

پست‌های مرتبط

کنفرانس چشم‌انداز ایران، فرصت‌ها و چالش‌‌ها

admin

اختلاف‌نظر در مسکو بر سر ایران: ادامه انزوای ایران بیشتر به سود ماست

admin

صدور بیانیه عمومی به‌جای امضای قرارداد نهایی

admin

این سایت برای ارائه بهتر خدمات به کاربران خود ، از کوکی‌ها استفاده می‌کند.
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish
قبول اطلاعات بیشتر