18.5 C
تهران
شنبه, اردیبهشت ۲۵, ۱۴۰۰
بیژن فرهودی

احتمال تعویق موافقتنامه نهایی هسته‌ای تا ۶ ماه ‏دیگر

در حالی که تا زمان انقضای موافقتنامه اولیه ایران با ‏‏۶ قدرت بزرگ جهان یعنی ۲۰ ژوییه کمتر از ۲ ماه ‏مانده است کارشناسان پیشبینی می‌کنند این ‏قرارداد به احتمال زیاد برای یک دوره ۶ ماهه دیگر ‏تمدید خواهد شد و تصویب احتمالی یک توافق‌نامه ‏نهایی به تعویق خواهد افتاد.‏

مارک فیتز پتریک رییس پروژه منع گسترش ‏سلاح‌های هسته‌ای در موسسه پژوهشی ‏مطالعات استراتژیک بین‌المللی معتقد است مواضع ‏ایران و کشورهای معروف به پنج بعلاوه یک در مورد ‏ابعاد برنامه هسته‌ای ایران آن قدر تفاوت دارد که ‏بعید به نظر می‌رسد طرفین تا ۲۰ ژوییه موفق به ‏امضای توافق‌نامه جامع و نهایی هسته‌ای در مورد ‏آینده برنامه اتمی جمهوری اسلامی شوند . هدف ‏از این توافق‌نامه رفع نگرانی‌های غرب نسبت به ‏ماهیت برنامه هسته‌ای رژیم ایران همزمان با به ‏رسمیت شناختن حق ایران برای غنی‌سازی ‏اورانیوم است. قبلا نیز گری سیمور مشاور پیشین ‏پرزیدنت اوباما از احتمال تمدید قرارداد ژنو برای ۶ ‏ماه دیگر خبر داده بود.‏

در این هفته کاترین اشتون مسوول سیاست ‏خارجی اتحادیه اروپا در استانبول با محمد جواد ‏ظریف وزیر خارجه جمهوری اسلامی احتمالات ‏مختلف در مورد چگونگی پیشبرد این پروسه را مورد ‏بررسی قرار دادند.‏

فیتز پتریک در یک مصاحبه تلفنی در لندن اظهار ‏داشت که هر دو طرف برای نشان دادن صداقت و ‏سخت‌کوشی خود تلاش می‌کنند . اما این ‏کارشناس هسته‌ای این گمانه‌زنی را رد می‌کند که ‏ایران و آمریکا در مذاکرات سرّی سال پیش در عمان ‏در مورد یک قرارداد نهایی به توافق رسیده‌اند و آنچه ‏الان شاهدش هستیم صرفا یک نمایش دیپلماتیک ‏برای نشان دادن سختی مذاکرات و چک و چانه‌زنی ‏دیپلماتیک است.‏

ابعاد برنامه هسته‌ای ایران مساله اصلی مورد ‏مناقشه طرفین است. قدرت‌های بزرگ خواهان ‏کاهش قابل ملاحظه سانتریفیوژها در تأسیسات ‏اتمی ایران هستند که می‌توانند اورانیوم غنی شده ‏لازم برای ساختن سلاح هسته‌ای را تولید کنند. در ‏حال حاضر ایران ۲۰ هزار دستگاه سانتریفیوژ دارد که ‏از این تعداد ۹ هزار دستگاه کار می‌کنند. غرب ‏حداقل با نصف این رقم موافق است ولی معلوم ‏نیست که با بقیه سانتریفیوژها چه باید کرد .ایران ‏مخالف کاهش و اوراق کردن سانتریفیوژهاست.‏

افزون براین، طرفین در مورد اینکه محدودیت‌ها تا ‏کی ادامه داشته باشد دچار اختلاف نظر هستند. ‏غرب خواهان یک دوره ۲۰ ساله برای این محدودیت ‏است اما ایران تنها با یک محدودیت ۵ ساله موافقت ‏دارد.‏ ‎ ‎

در این میان موضوع دیگری که می‌تواند جلوی ‏حصول توافق‌نامه نهایی را بگیرد میزان اعتراف ‏جمهوری اسلامی درباره تحقیقات گذشته‌اش برای ‏ساختن سلاح اتمی است. ایران به تکرار منکر انجام ‏چنین مطالعاتی شده است و اگرچه آژانس مدارک ‏معتبری در این زمینه در اختیار دارد انتظار نمی‌رود ‏رژیم ایران به تمام ابعاد این برنامه اعتراف کند.‏

مساله مورد اختلاف دیگر، توان موشکی ایران و ‏برنامه موشک‌های بالستیک آن کشور است. آمریکا ‏خواهان توجه به این مساله در مذاکرات هسته‌ای ‏است اما ایران با این گفته که موشک‌های ‏بالستیک‌اش تنها جنبه تدافعی دارند حاضر به ‏صحبت در مورد آنها در مذاکرات هسته‌ای نیست. به ‏گفته فیتز پتریک اگر طرفین در مورد ابعاد برنامه ‏هسته‌ای و زمان محدودیت و شفاقیت توافق کنند ‏می‌توانند مساله توان موشکی را به نوعی رفع و ‏رجوع کنند. امریکا اصرار دارد این مساله باید مدّ نظر ‏قرار گیرد و برای این منظور از واژه‎ address ‎استفاده ‏می‌کند. به گفته فیتز پتریک اما این واژه در واقع ‏مبهم است و معنایش لزوما حل مساله نیست بلکه ‏می‌توان مساله‌ای را‎ address ‎کرد یا آن را مدّ نظر ‏قرار داد بدون آنکه مساله حل و فصل شود. به گفته ‏این کارشناس که خود قبلا از مقامات ارشد وزارت ‏خارجه آمریکا بوده اگر ایران اصرار کند که به این ‏موضوع اصلا اشاره نشود این نیز می‌تواند ‏مشکل‌آفرین باشد.‏

دور پنجم مذاکرات ایران و قدرت‌های بزرگ در سطح ‏مدیران سیاسی از ۲۶ تا ۳۰ خرداد در وین برگزار ‏خواهد شد اما فیتز پتریک معتقد است که حصول ‏توافق جامع نهایی تا ۲۰ ژوییه بعید به نظر می‌رسد ‏و قرار داد ژنو احتمالا برای ۶ ماه دیگر یعنی تا ۲۰ ‏ژانویه ۲۰۱۵ تمدید خواهد شد.‏

به گفته این کارشناس تا زمانی که گفتگوها ادامه ‏دارد خطر بروز جنگ بسیار اندک است ولی تاکید ‏دارد که اگر توافق نهایی تا ۲۰ ژانویه ۲۰۱۵ نیز ‏حاصل نشود آنگاه خطر بروز جنگ افزایش خواهد ‏یافت. با این حال به گفته او تمدید توافق‌نامه که در ‏واقع مانع پیشرفت برنامه هسته‌ای ایران شده را ‏باید تحولی مثبت دانست.‏

کیهان آنلاین

پست‌های مرتبط

کنفرانس چشم‌انداز ایران، فرصت‌ها و چالش‌‌ها

admin

اختلاف‌نظر در مسکو بر سر ایران: ادامه انزوای ایران بیشتر به سود ماست

admin

صدور بیانیه عمومی به‌جای امضای قرارداد نهایی

admin

این سایت برای ارائه بهتر خدمات به کاربران خود ، از کوکی‌ها استفاده می‌کند.
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish
قبول اطلاعات بیشتر