20.8 C
تهران
دوشنبه, اردیبهشت ۲۷, ۱۴۰۰
نجات بهرامی

ایدئولوژی داعش چگونه مهار می‌شود؟

یک نظامی کُرد عراقی که در زمان اشغال الانبار، به‌ اسارت گروه داعش درآمده‌ بود، در مراسم بیعت عشایر فلوجه با این گروه به‌عنوان قربانی مراسم اعدام شد. اعدام این سرباز کُرد درملأعام و در حالی صورت گرفت که شیوخ و افراد بانفوذ عشایر عرب که‌ با داعش بیعت کردند، با خونسردی نظاره‌گر این صحنه‌ بودند. (سایت الف،18 خرداد 94)

اگرچه اخبار مربوط به خشونت‌های داعش این روزها عادی شده و اعدام یک سرباز از سوی این گروه چندان عجیب و غیرعادی به نظر نمی‌رسد اما آنچه خبر فوق را از دیگر اخبار مربوط به این گروه متمایز می‌کند، حضور شیوخ بلندپایه فلوجه در این صحنه است. در تصاویر منتشرشده از این مراسم تعداد زیادی از شیوخ و روسای قبایل، لباس‌های عربی سفید و تمیزی بر تن دارند و روی صندلی نشسته‌اند و با آب‌میوه از آنان پذیرایی می‌شود و هم‌زمان مردی سیاه‌پوش سرباز کُرد را به محل مراسم آورده و در برابر دیدگان بی‌تفاوت و خونسرد این شیوخ اعدام می‌کند.

این اتفاق و موارد مشابه آن می‌تواند نشانه‌هایی باشد برای جامعه بین‌الملل و کشورهای منطقه و حتی مردم عراق تا رویکردهای جاری و گذشته خود در قبال تحولات این کشور را موردبازنگری قرار دهند. چندی پیش وزیر دفاع آمریکا در جمع خبرنگاران از فقدان اراده و انگیزه در ارتش عراق برای نبرد با داعش سخن گفت که واکنش نخست‌وزیر این کشور را به دنبال داشت. در سقوط شهر رمادی نیز درست همانند موصل صحنه‌هایی باورنکردنی از ترک میدان جنگ توسط ارتش و فرار دسته‌جمعی نیروهای عراقی و رها کردن ادوات جنگی و پیش کش کردن آن به داعش اتفاق افتاد که نشان از عدم تمایل این نیروها به جنگ با داعش دارد چراکه اگر دلیل این هزیمت‌ها را قدرت نظامی داعش بدانیم، آنگاه مقاومت کُردها و شیعیان در برابر این گروه و شکست‌های متعدد داعش در مناطق شیعه‌نشین و کُردنشین را چگونه تفسیر می‌کنیم؟

نتیجه‌ای که از پرسش فوق می‌توان گرفت این است که مردم مناطق سنی نشین عراق به هر دلیل که شرح آن در این یادداشت نمی‌گنجد، برخلاف تصور ما چندان سر ستیز با گروه داعش ندارند و حتی افراد ذی‌نفوذ و شیوخ و روسای قبایل به این گروه به چشم یک فرصت برای بازیابی اقتدار و شکوه گذشته خود در عراق نگاه می‌کنند. در عملیات استان الاانبار و آزادسازی تکریت نیز شاهد بودیم علیرغم دخالت مؤثر نیروهای حشد الشعبی و آزادسازی این شهر از دست داعش، تبلیغات وسیع و تا حد زیادی دروغین از بدرفتاری شیعیان با مردم سنی منطقه منتشر شد و نشان داد که ظاهراً این افراد اعدام‌های دسته‌جمعی و سخت‌گیری‌های قرون‌وسطایی داعش را بر حضور شیعیان حتی برای کمک به آن‌ها ترجیح می‌دهند.

از سوی دیگر داعش در حال حاضر به شکل یک ایدئولوژی شیطانی افراد هم‌سنخ و همفکر فراوانی را از گوشه و کنار جهان جذب می‌کند و در تبلیغات خود دم از مبارزه با اکثر قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای می‌زند و این تبلیغات به‌هرحال باعث اغوای تعداد زیادی از افرادی شده است که در ممالک خود از فقر و فساد و بیکاری رنج می‌برند. وجود تعداد زیادی داوطلب عملیات انتحاری که‌برگ برنده این گروه در نبردهایش با ارتش عراق و سوریه هستند، نشان از کامیابی داعش در جذب نیرو و استعداد بالای مردم منطقه برای کشته شدن درراه افراط‌گرایی است. نابودی ظاهری داعش در اثر حملات نظامی آینده را می‌توان یک‌راه حل موقت به‌حساب آورد و این ایدئولوژی قادر است در اشکال و قالب‌های مختلف دیگری بازتولید شود و همان مشکلات را در منطقه ایجاد کند.

با توجه به این حقایق نگارنده بر این باور است که جامعه جهانی باید ضمن مهار پیشروی این گروه به‌سوی مناطق جدید، با سلطه داعش بر مناطق عمدتاً سنی نشین عراق کنار آمده و منطقه خودگردان این گروه در کنار مناطق مشابه شیعه‌نشین و کُردنشین را در همان مناطق متصرفه محدود و کنترل نماید.

دلایل و نیز نتایج حاصل از چنین اقدامی را می‌توان در چند سطر مختصر کرد:

الف – خروج داعش از وضعیت مبارزه خارجی و تلاش برای تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یک حکومت، باعث فرسایش ایدئولوژی ستیزه‌جویانه آن شده و این گروه را با مسائل و مشکلات اداره روزمره جامعه درگیر می‌کند. تأمین نیازهای اقتصادی و ایجاد بوروکراسی اداری موردنیاز، عامل فراموشی بسیاری از شعارهای داعش خواهد شد و در بدبینانه‌ترین حالت این گروه را به سطح طالبان افغانستان سوق خواهد داد.

ب – اتفاق الف باعث از بین رفتن جذابیت گروه در چشم هوادارانش در خارج از مرزها شده و سیل جنگجویان سرازیر شده از گوشه و کنار جهان به سمت این گروه را متوقف می‌کند.

ج – مدیریت روزمره و مشکلات و مسائل مرتبط با آن باعث ایجاد شکاف‌های عمیق داخلی در بین گروه شده و جنگ قدرت را نیز برملا می‌سازد. این عامل نیز به افشای ماهیت اعضای بلندپایه و ناامیدی هواداران کمک می‌کند.

د – تاریخ عراق هم نشان می‌دهد سه گروه عمده قومی در این کشور تاریخ مشترک طولانی از همزیستی در کنار هم نداشته و تنها تحت لوای دیکتاتوری‌های مستقر در عراق به شکل یک کشور واحد درآمده‌اند. ازنقطه‌نظر منافع ایران نیز وجود سه منطقه خودگردان یا سه کشور مستقل که دو کشور از آن روابط عمیق قومی و مذهبی و تاریخی با کشور ما داشته و استعداد تبدیل‌شدن به متحد بالقوه ما در منطقه رادارند، بسی بهتر از کشور به‌ظاهر یکپارچه‌ای است که در زمان ثبات دشمن ما بوده و در شرایط غیر ثبات نیز حامل هزینه‌ها و دردسرهای فراوان.

این یادداشت ابتدا در روزنامه اعتماد منتشر شده است ( لینک)

پست‌های مرتبط

فرزندان آتاتورک یا میراث داران عثمانی؟

admin

بحران منابع یا بحران مدیریت متمرکز؟

admin

طرحی برای سرقت تاریخ و فرهنگ

admin

این سایت برای ارائه بهتر خدمات به کاربران خود ، از کوکی‌ها استفاده می‌کند.
This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish
قبول اطلاعات بیشتر